Er was enige scepsis toen de inzameling van kunststofverpakkingen van start ging. Een afvalbak erbij, had de burger daar wel zin in? Onterecht, zoals nu blijkt. Over 2013 stond de recyclingscore voor kunststofverpakkingen al op 46% en het is de verwachting dat dat verder groeit. Het inzamelsysteem is echter prijzig. Gaat het straks aan zijn succes ten onder? Netwerk legde de vraag voor aan Cees de Mol van Otterloo, directeur Afvalfonds Verpakkingen.

“De vergoedingen aan gemeenten voor de inzameling van plastic verpakkingen lopen in de loop der tijd terug. Dat gaat echter minder snel dan de huidige groei met als gevolg dat de totale som die we eraan besteden toeneemt”, vertelt Cees de Mol van Otterloo in zijn kantoor. “Dat is aan de ene kant zorgelijk, maar aan de andere kant wel weer goed voor het imago van kunststofverpakkingen. Stel dat we 60% recyclen, dan is dat niet verkeerd voor het materiaal kunststof.”
De Mol van Otterloo is de voorman van het Afvalfonds Verpakkingen. Producenten en importeurs hebben hierin hun krachten gebundeld om de verplichting voor inzameling en recycling van gebruikte verpakkingsmaterialen te realiseren. Het Afvalfonds kan A-merken en prominente bedrijven rekenen tot zijn achterban, maar is zelf bescheiden gehuisvest aan de rand van Leidschendam.

Kan de stijging van inzamel- en verwerkingskosten voor kunststofverpakkingen leiden tot een wijziging in de vergoedingsstructuur? “Heilig uitgangspunt is dat ieder materiaal zijn eigen broek moet ophouden. Met andere woorden, materialen die kosten veroorzaken moeten ook de kosten daarvoor betalen”, licht De Mol van Otterloo toe. “De producenten en importeurs verstrekken gemeentes een vergoeding voor de gemaakte kosten van een efficiënt inzamelsysteem. Samen met de gemeentes zijn we er alert op dat we niet teveel betalen.”

Met drankenkartons in de zak

Sinds 1 januari 2015 zijn diverse gemeenten begonnen met het gescheiden inzamelen van drankenkartons. Nou ja ´gescheiden´, ze worden geregeld ingezameld met kunststofverpakkingen. “Sterker nog, dat neemt een grote vlucht”, vult De Mol van Otterloo aan. Is dat geen bedreiging voor de stroom kunststofverpakkingen? “Gemeenten hebben er zelf voor gekozen om drankenkartons en plastic samen in te zamelen. Soms zelfs samen met blik. Dat is op zich niet heel nieuw, want dat doen ze in België al jaren met de PMD-zak: plastic, metaal en drankenkartons. De Belgische PMD-zak is overigens niet te vergelijken met die in Nederland. Daar bestaat plastic uit harde kunststofverpakkingen, zoals flacons en flessen, en hier in Nederland zitten er alle plastic verpakkingen in, dus ook patatbakjes, folies en dergelijke.”

Leidt dit meeliften van drankenkartons en blik niet tot problemen voor de kwaliteit van plastic? “Pratend met sorteerders en recyclers heb ik nog niet gehoord dat ze problemen voorzien in de kwaliteit van het plastic materiaal.” Gemeenten die drankenkartons inzamelen, ontvangen daarvoor een vergoeding van het Afvalfonds Verpakkingen. “De afspraken zijn gemaakt voor een periode van drie jaar en in 2016 vindt de evaluatie plaats. Daarna bekijken we hoe verder wordt gegaan.” De eerdere pilot had overigens aangetoond dat drankenkartons ook prima met papier en karton kunnen worden ingezameld. En dat is wel een stuk goedkoper.

Creatief met recycling

De chemische industrie heeft in haar ambitie voor 2030 gesteld dat tien procent van haar feedstock uit chemische recycling moet komen. Zou dat een oplossing zijn voor de prijzige inzameling van kunststofverpakkingen? “Er wordt al jaren gesproken over chemische recycling, maar ik begrijp dat het nogal wat investeringen  vergt”, stelt Cees de Mol van Otterloo vast. Hij ziet het daarom op korte termijn niet zo’n vlucht nemen, maar onderkent de mogelijkheden. “Even los van kostprijs, ik zou het prachtig vinden als in 2030 of eerder alle kunststofverpakkingen chemisch gerecycled worden. Je bent dan de discussie kwijt over laag- en hoogwaardige recycling, over food grade of niet, of over de vraag of het gerecyclede materiaal terugkan in dezelfde verpakking. Het zou een hoop knelpunten oplossen.”

Voorlopig is het niet zo ver en Cees de Mol van Otterloo ziet nog mogelijkheden voor mechanische recycling. “De discussie rond circulair vind ik een lastige. De politiek wil dat het materiaal terugkomt in hetzelfde product of iets vergelijkbaars. Maar misschien moet je die cirkel wel veel ruimer trekken en het materiaal van kunststofverpakkingen toepassen in bijvoorbeeld spoorbielzen.” Hij vertelt enthousiast over spoorbielzen van gerecyclede kunststof die vijftig jaar onderhoudsvrij in de grond liggen. De houten tegenhanger heeft een kortere levensduur en vergt wel onderhoud. “Er moet met veel meer creativiteit naar toepassingen van gerecyclede kunststof worden gekeken, dan alleen maar strikt circulair zoals de politiek nu doet. Zo’n voorbeeld als die spoorbielzen is een vorm van niet-circulariteit - om maar zo te zeggen - die me wel aanspreekt. Over vijftig jaar hebben we die grondstoffen nog tot onze beschikking en wie weet met welke technologieën we het dan kunnen inzetten.”

Samenwerking in de keten

Als directeur Afvalfonds Verpakkingen heeft Cees de Mol van Otterloo te maken met alle schakels in de keten. “Hoe je het ook wendt of keert, we hebben elkaar nodig. Het is fijn om te zien dat de samenwerking in de keten de laatste jaren sterk is verbeterd. De chemie tussen de betrokkenen is goed”, stelt De Mol van Otterloo vast. “Een voorbeeld? Met NRK Recycling hebben we afspraken kunnen maken over de monitoring van kunststofafval uit bedrijven. Daar ben ik erg blij mee. Een ander voorbeeld is dat we nu met de hele keten waaronder NRK Verpakkingen, in gesprek zijn over de recycling van PET-verpakkingen. We informeren elkaar, leren van elkaar. Daar wordt uiteindelijk de hele keten sterker van.”

Uit: Netwerk, Jaargang 23 • nr. 3 • september 2015 - Kwartaaluitgave van Federatie NRK, NRK PVT Kunststofverwerkers en NRK Verpakkingen